دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 13 2 2025 08 23 The philosophic rationality and identifying from view of transcendent philosophy عقلانیت فلسفی و هویت سازی از منظر حکمت صدرایی 23 32 11476 10.30473/pms.2024.72023.2100 FA علی محمد جعفری نژاد استادیار، گروه معارف، دانشگاه تفرش،تفرش، 79611-39518 ایران، Journal Article 2024 08 10 According to the findings of psychology, human identity is founded on his cognitions and values, despite the interactive relationship between behavioral, attitudinal, and cognitive dimensions, the strength of cognitive domain's influence on other domains is such that human beliefs form the essence of their personality. The philosophical basis of this approach can be found in Sadrian philosophy in the principle of "union between the knower and the known and the act of knowing ", which considers human soul to be united with collection of his knowns. In this way, the states and characteristics of the cognitive domain flow in other dimentions. Consequently, the stability and tranquility of the cognitive domain will lead to formation of identity as well as psychological health and well-being. From view of Islamic philosophy, The organize of the cognitive system is through the rationality and following the reasoning. Where as Mulla Sadra considers certain knowledge to be a gift and exclusive to elects, he believes that a level of rationality, which is following conventional rational arguments, is possible for all human beings. The philosophical rationality and its role in identifying is the subject of this article. The hypothesis of this study is that the organizing of epistemic system, including religious worldview, based on philosophical rationality, can play an effective role in identifying and, as a result, mental health and meaningfulness of life. یافته‌های دانش روان‌شناسی هویت انسان را ساخت‌یافتة بینش‌ها و ارزش‌های او می‌داند. به‌رغم وجود رابطه هم‌کنشی بین ساحت‌های رفتاری، گرایشی و بینشی، شدت و قوت تأثیر حوزه بینشی بر دیگر ساحت‌های وجودی انسان به‌اندازه‌ای است که باورهای انسان، جوهره شخصیت او را تشکیل می‌دهند. این موضوع باقاعده «اتحاد عقل و عاقل و معقول» در حکمت صدرایی که نفس آدمی را متحد با مجموعه معلومات او می‌داند همخوانی کامل دارد. براین‌اساس حالت‌ها و ویژگی‌های ساحت معرفت در دیگر حوزه‌های وجودی انسان ساری و جاری است. ساماندهی معرفت، شکل‌گیری هویت و در نتیجه، بهداشت روانی و در مقابل، بحران معرفت، بحران هویت و در نتیجه بی‌معنایی زندگی را در پی دارد. از منظر فلسفه اسلامی، ساماندهی نظام معرفتی از طریق عقلانیت و پیروی از استدلال میسر می‌گردد. هرچند ملاصدرا علم یقینی را موهبتی و ویژه خواص می‌داند؛ ولی بر این باور است که مرتبه‌ای از عقلانیت که همان تبعیت از استدلال‌های متعارف عقلی است برای عموم انسان‌ها امکان‌پذیر است. عقلانیت فلسفی و نقش آن در هویت‌سازی، موضوع این نوشتار را تشکیل می‌دهد. فرضیه این پژوهش این است که صورت‌بندی درون‌مایه‌های معرفتی و از جمله جهان بینی دینی بر اساس عقلانیت فلسفی، نقش مؤثری در سامان‌دهی نظام معرفتی و در نتیجه آرامش روانی و معناداری زندگی دارد. https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_11476_7be5c8dde88f900b05c75220b8ccc5f2.pdf