دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 14 2 2026 09 23 Convergence and Divergence of Ontology of Islamic Philosophy and Christian Phenomenological Theology on the Problem of Knowing God (Case Study: Mulla Sadra and Jean-Luc Marion) همگرایی و واگرایی وجودشناسی فلسفه اسلامی و الهیات پدیدارشناختی مسیحی در مساله شناخت خدا (مطالعه موردی: ملاصدرا و ژان لوک ماریون) 95 106 13177 10.30473/pms.2026.76592.2173 FA حسین رهنمائی استادیار، گروه مبانی نظری و اخلاق اسلامی، دانشکده معارف واندیشه اسلامی دانشگاه تهران، Journal Article 2025 11 20 This article presents a comparative study of the knowledge of God and divine revelation in the philosophies of Mulla Sadra and Jean-Luc Marion. It examines the convergences and divergences between these two thinkers concerning the possibility of knowing God, the nature of divine manifestation, and the role of immediate experience in religious cognition. Furthermore, it explores the possibility of establishing a constructive dialogue between Islamic philosophy and contemporary Continental phenomenology despite their different metaphysical and theological backgrounds. <strong>Method:</strong> The research adopts a comparative-analytical method based on the primary works of Mulla Sadra and Jean-Luc Marion, together with relevant secondary literature. It comparatively analyzes the concepts of presential knowledge (al-'ilm al-ḥuḍūrī), divine manifestation (tajallī), and the primacy of existence in Mulla Sadra's philosophy alongside Marion's notions of givenness, saturated phenomenon, and revelation. <strong>Findings:</strong> The findings indicate that both philosophers reject reducing the knowledge of God to purely conceptual or representational thinking and instead emphasize the immediacy of divine disclosure. However, they develop this shared concern from different philosophical perspectives. Mulla Sadra interprets divine knowledge within a metaphysical framework grounded in the primacy of existence and the reality of manifestation, whereas Marion explains revelation phenomenologically as a saturated phenomenon that exceeds conceptual determination. This comparison demonstrates that, despite their methodological differences, both approaches offer significant insights into the relationship between transcendence, manifestation, and religious experience, thereby providing a fruitful basis for comparative philosophical inquiry. <strong>Conclusion:</strong> The study concludes that the comparison of Mulla Sadra's Transcendent Philosophy and Marion's phenomenology contributes to a deeper understanding of the knowledge of God by clarifying both their common concerns and their fundamental differences. It also highlights the potential for a meaningful philosophical dialogue between Islamic philosophy and contemporary Continental thought, enriching comparative philosophy of religion and expanding contemporary discussions of divine revelation and religious experience. این مقاله به مقایسه تطبیقی شناخت خدا و وحی الهی در فلسفه ملاصدرا فیلسوف مسلمان ایرانی و ژان لوک ماریون فیلسوف و الهی‌دان فرانسوی می‌پردازد. هدف از نگارش مقاله درک میزان همگرایی (تأکید بر تجربه بی‌واسطه و نفی تقلیل‌گرایی عقلانی)، واگرایی‌ها (رویکرد متافیزیک وجودمحور در برابر رویکرد پدیدارشاختی غیرمتافیزیکی) و امکان گفت‌وگوی سازنده میان فلسفه اسلامی و الهیات پدیدار شناختی مسیحی معاصر در مباحث وجود شناختی است. روش تحقیق در این پژوهش تطبیقی-تحلیلی است و طی آن با تکیه بر متون اصلی حکمت متعالیه، آثار اصلی ماریون و پژوهش‌های ثانویه، مفاهیمی چون «اصالت وجود»، « تشکیک وجود»، «تجلی»، «علم حضوری» در ملاصدرا و «داده‌شدگی»، «پدیدار اشباع‌شده» و «نقد آنتوتئولوژی» در ماریون بررسی می‌شود. یافته‌های تحقیق را در موارد زیر می‌توان دید: 1) ملاصدرا خدا را «وجود محض» و مبدأ تجلیات می‌داند، اما ماریون خدا را فراتر از هر مقوله وجودی تعریف می‌کد. 2) هر دو بر تجربه بی‌واسطه خدا تأکید دارند: ملاصدرا از راه «علم حضوری معلول به علت» و ماریون از طریق «پدیدار اشباع‌شده». ۳) هر دو نفی تقلیل‌گرایی عقلانی را دنبال می‌کنند؛ ملاصدرا در چارچوب متافیزیک وجود و ماریون با نقد آنتو-تئولوژی. 4) مفاهیمی چون «تجلی» و «داده‌شدگی» ظرفیت بازخوانی دوسویه دارند و امکان گفت‌وگوی سازنده را فراهم می‌آورند. نتیجه تحقیق تائید این نکته  است که چنین مقایسه‌هایی نه تنها به درک عمیق‌تر از شناخت خدا و تجربه دینی کمک می‌کند، بلکه پتانسیل غنی‌ گفتگوهای بین فرهنگی بین سنت‌های اسلامی و مسیحی و ارائه یک سیستم مشابه از متافیزیک و پدیدارشناسی را درپی دارد. https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_13177_8705c86aecf1845bf0e791ee71e0b339.pdf