دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 14 2 2026 09 23 The Mediating Movement and Proving God's Knowledge to the Material World in the Thought of Allameh Tabataba'i حرکت توسطیه و اثبات علم الهی به عالم ماده در فلسفه علامه طباطبایی(ره) 29 36 13229 10.30473/pms.2026.75452.2154 FA باقر نوید دانشجوی دکتری رشته فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تربیت مدرس تهران علی فرحانی گروه فرهنگ و تمدن، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران. Journal Article 2025 08 13 Proving divine knowledge of the material world has consistently remained a challenging issue in Islamic philosophy. The attribution of God's Presential Knowledge to the Material World is rejected in both Peripatetic and Transcendent Theosophy, and the explication offered by Suhrawardī also faces objections; hence, resolving this issue holds special significance. The present research seeks to resolve this issue through the mediating movment (al-ḥaraka al-tavassotiya) in Allameh Tabāṭabāʾī's philosophy. Employing an analytical method and direct reference to the texts of philosophers, this article traces the semantic evolution of Traversing Motion (al-ḥaraka al-qaṭʿiyya) and mediating movment (al-ḥaraka al-tavassotiya), then develops an exposition rooted in the Fundamentality of Existence (aṣālat al-wujūd) concerning Ṣadr al-Muta'allihīn's theory and Allameh Tabāṭabāʾī's approach. This article concludes that in Allameh Tabāṭabāʾī's philosophical system, mediating movment (al-ḥaraka al-tavassotiya) is: firstly, not an attribute of quiddity (māhiyya); secondly, an expression of a real aspect of fluid external existence (al-wujūd al-sayyāl); and thirdly, that which establishes unity (waḥda) and simplicity (basāṭat) – concomitants of immateriality (tajarrud). Ultimately, it has been demonstrated that by establishing the aforementioned attributes, the problem of attributing the Necessary Being's Presential Knowledge to the Material World is resolved, and Allameh Ṭabāṭabāʾī's intellectual system can be evaluated as a coherent framework اثبات علم الهی به عالم ماده همواره از مسائل چالش‌برانگیز در حوزه فلسفه اسلامی بوده است. تعلق علم حضوری خدا به عالم ماده در حکمت مشاء و متعالیه انکار می‌شود و تبیین ارائه شده توسط شیخ اشراق نیز با اشکالات متعدد روبه‌رو است، لذا حل این مساله از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پژوهش حاضر درصدد است که این مساله از راه حرکت توسطیه در فلسفه علامه طباطبایی حل کند. این مقاله با روش تحلیلی و مراجعه مستقیم به متون حکماً به سیر تطور معانی حرکت قطعیه و توسطیه پرداخته و سپس تقریری مبتنی بر اصالت وجود از نظریه صدرالمتألهین و رویکرد علامه طباطبایی ارائه کرده است. این مقاله به این نتیجه رسیده است که در فلسفه علامه طباطبایی حرکت توسطیه اولاً وصف ماهیت نبوده و ثانیاً بیانگر جهتی واقعی از وجود سیال خارجی می‌باشد و ثالثاً حرکت توسطیه تأمین‌کننده وحدت و به سایت که ملازم با تجرد هستند می‌باشد. در نهایت نیز نشان‌داده‌ شده است که با اثبات اوصاف مذکور مشکل تعلق علم حضوری واجب به عالم ماده مرتفع شده و در این باره می‌توان نظام فکری علامه را منتج دانست. https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_13229_c7f166acbf68693387f5743f34a65b67.pdf