دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 7 1 2018 11 22 Consciousness of Inanimate Objects in the Transcendent Wisdom ذی شعور بودن جمادات در حکمت متعالیه 11 26 4986 10.30473/pms.2018.4986 FA علی محمد برنا استادیار دانشگاه آزاد اسلامی، تویسرکان، ایران (نویسندۀ مسئول). حسین اسا دکترای فلسفه و کلام اسلامی، مدرس دانشگاه آزاد اسلامی، تویسرکان، ایران. Journal Article 2016 03 12 One of the issues discussed among philosophers and mystics, is perception of material creatures. Human beings have understood by all philosophers as capable of perception. But that materials have such perception, there is no consensus. Some philosophers believe that because material objects are absent from each other, this absence means no perception of self and others. But others, such as Mulla Sadra, believe that all beings are conscious, because since existence and knowledge are correlated, every being is conscious because of its being existent. In this paper, we try to show differences between Mulla Sadra and his predecessors; and the most important difference is that he believes in the priority of existence. And it rejects any difference in nature between organisms. In contrast to his predecessors, Mulla Sadra does not divide beings to simple and complex, material and immaterial, live and non-live, abstract and concrete, and etc. Therefore, there are no fundamental differences between creatures. But what that indicates the difference between creatures is their gradational difference. Thus, there is no essential difference between them. Therefore, the existence and attributes of existence are correlated and the material objects are conscious because they are existent and participate some grade of it. یکی از مسائلی که در میان فلاسفه و عرفا مطرح می‌شود، علم و شعور موجودات مادی است. همۀ فیلسوفان معتقدند انسان موجودی مدرِک است، اما در اینکه مادیات نیز از چنین ادراکی برخوردار باشند، اتفاق نظر وجود ندارد. برخی از فلاسفه معتقدند اجسام به‌خاطر مادی بودنشان، از یکدیگر غایبند و این غیبت به‌معنای نداشتن علم و ادراک به خود و به دیگران است. اما برخی دیگر،‌ همچون ملاصدرا، معتقدند همۀ موجودات صاحب شعورند. عمده دلیل این گروه این است که چون علم و وجود مساوق یکدیگرند، پس هر موجودی از آن جهت که موجود است، عالم و شاعر است. در این نوشتار تلاش شده تفاوت فلسفۀ ملاصدرا با فیلسوفان پیش از او در این‌باره روشن شود. مهم‌ترین تفاوت این است که در اندیشۀ ملاصدرا وجود اصیل است و اصالت وجود هر گونه تفاوت ماهوی بین موجودات را رد می‌کند. او برخلاف فیلسوفان پیشین، موجودات را به بسیط و مرکب، مادی و مجرد، زنده و غیر زنده، مجرد و مادی، حضوری و حصولی، بسیط و مرکب و... تقسیم نمیکند، لذا تفاوت ماهوی بین موجودات وجود ندارد، بلکه آنچه ترسیم‌کنندۀ اختلاف بین موجودات است، اختلاف تشکیکی آنها در وجود است. نتیجه اینکه، وجود و صفات وجودی مساوقند و وجودات مادی نیز به‌واسطۀ برخورداری از وجود، مرتبه‌ای از علم را در خود دارند.

https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_4986_c4fbcfdec44a706fbee7608a31ae9f4e.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 7 1 2018 11 22 The Existentialistic Reading of Mulla Sadra's Anthropology قرائت اگزیستانسیالیستی از انسان‌شناسی صدرایی 27 33 4989 10.30473/pms.2018.4989 FA محمدرضا بلانیان استادیار دانشگاه یزد؛ دانش‌آموختۀ دکترای فلسفه از دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران (نویسندۀ مسئول). مرتضی حاج حسینی دانشیار فلسفه دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2014 08 12 The Existentialism Reading of Mulla Sadra's Anthropology This paper seeks to demonstrate how to extract the results of most fundamental principle of Transcendent Wisdom, i.e. the priority of existence, in anthropology, shows a new image regarding human identity. In this regard, the author, through analysis and explanation of the special viewpoints that put Mulla Sadra in a different position compared to his predecessors, insists on the fact that all of the charm and rationality of this philosopher’s anthropological views is owed to the role of existence priority; and essentialist reading of Mulla Sadra's anthropology is not attractive, not reasonable and not including something new and different. The result of this approach is introducing human beings as having a unique and graded identity that has two types of historical dynamics and substantial change caused by his theoretical and practical actions. این مقاله در صدد است نشان دهد که چگونه استخراج نتایج اساسی‌ترین اصل حکمت متعالیه، یعنی اصالت وجود، در حوزۀ انسان‌شناسی تصویری جدید از انسان و هویت وجودی او به نمایش می‌گذارد. در این راستا نویسنده از طریق تحلیل و تبیین نکته‌نظرهای ویژه‌ای که صدرالمتألهین را نسبت به پیشینیان وی، در موقعیتی متفاوت قرار می‌دهد، بر این مطلب تأکید دارد که تمام جذابیت و خردپذیری آراء انسان‌شناسانه وی مدیون توجه به نقش اصالت وجود در این حوزه است و قرائت اصالت ماهیتی از انسان‌شناسی صدرایی، نه جذاب به‌نظر می‌رسد، نه خردپذیر است و نه مشتمل بر نکته‌ای جدید و متفاوت از آراء پیشینیان. نتیجۀ این رهیافت، معرفی انسان به‌عنوان موجودی برخوردار از هویتی یگانه و تشکیکی است که دو نوع پویایی تاریخی و جوهری دارد و هویت وجودی‌اش برساخته از تحول تاریخی نوع انسان و تحول جوهری برآمده از کنش‌های نظری و عملی خود او است.

https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_4989_70ffd3da09906abef20ca6a824c21181.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 7 1 2018 11 22 The Compatibility of the Theory of Gradational Unity and the Individual Unity of Existence سازگاری نظریۀ وحدت تشکیکی و وحدت شخصی وجود 35 44 5014 10.30473/pms.2018.5014 FA مرتضی حسین زاده دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه زنجان، زنجان، ایران (نویسندۀ مسئول). طاهره کمالی زاده دانشیار فلسفه و حکمت اسلامی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران. Journal Article 2018 02 25 Gradation of being is one of the important principles of transcendent philosophy. In this philosophy, compatibility and incompatibility between the individual unity of being and the gradation of being is one of the conflicts between commentators. According to gradation of being, gradation is in levels of being, and due to the individual unity of being; there is no gradation in levels. Since the real being is not more than one being and other things are its manifestations and aspects. Hence apparently there is an incompatibility between these two principles and it is not possible to accept both of them. Sadra, by accepting gradation of being, proves the individual unity of being. This paper poses two meaning for the unity of being by showing two types of gradation presented by Sadra. It is possible to prove typical unity according to particular gradation and the individual unity of being is resulted from special particular gradation (tashkik khasi). To fix this incompatibility, we can say that according to two gradation, Sadra believes on two kinds of unity that the individual unity of being cannot summed up with particular gradation, but special particular gradation(tashkik khasolـkhasi) is compatible with the individual unity of being. تشکیک وجود یکی از اصول مهم حکمت متعالیه است. سازگاری یا عدم سازگاری این اصل با وحدت شخصی وجود، مناقشات زیادی را میان شارحان حکمت متعالیه در پی داشته است. بنا بر تشکیک وجود، تشکیک در مراتب وجود است اما وحدت شخصی وجود با تشکیک در مراتب میانه‌ای ندارد، چون موجود حقیقی یک وجود بیشتر نیست و بقیه مظاهر و شئون آن وجود حقیقی هستند. ملاصدرا با پذیرش تشکیک در وجود، در ادامه به اثبات وحدت شخصی وجود نیز پرداخته است. بنابراین، ظاهراً بین این دو اصل ناسازگاری وجود دارد و نمی‌توان هر دو را با هم پذیرفت. این مقاله با نشان دادن دو نوع تشکیک مطرح‌شده توسط ملاصدرا، دو معنا برای وحدت وجود را قابل طرح می‌داند؛ وحدت سنخی وجود که با تشکیک خاصی اثبات می‌شود و وحدت شخصی وجود که از تشکیک خاص‌الخاصی نتیجه می‌شود. بر این اساس می‌توان گفت: ملاصدرا با توجه به دو نوع تشکیک، به دو نوع وحدت قائل است. وحدت شخصی وجود با تشکیک خاصی قابل جمع نیست، اما تشکیک خاص‌الخاصی هم‌سو و سازگار با وحدت شخصی وجود است.

https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_5014_f36553da0b56804b177827b9fea01935.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 7 1 2018 11 22 Mulla Sadra on Classification of Death to Natural and Sudden, and its Quranic Roots بررسی تقسیم‌بندی ملاصدرا از مرگ به اخترامی و طبیعی و ریشه‌های قرآنی آن 45 55 4985 10.30473/pms.2018.4985 FA سید رضا حسینی لواسانی دانشجوی دکترای فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول). محمد سعیدی مهر استاد گروه فلسفۀ دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. رضا اکبریان استاد گروه فلسفۀ دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. کاوس روحی برندق استادیار گروه قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. Journal Article 2016 07 03 Because of his desire to eternity the problem of death is very important for human. Mulla Sadra transcendent philosophy founder, with the approval of previous philosopher’s definition of death, believes that death is the separation of the soul from the physical body and divides it to natural and sudden. This paper explains the nature of death and its variants and causes of death in view of Mulla Sadra and shows some of its Quranic roots. Also, we present criticisms about Mulla Sadra's division of death; some of which include lack of philosophical criterion for the existence of sudden death and there is no boundary between natural death and sudden death. به‌دلیل میل به جاودانگی داشتن انسان، مسئلۀ مرگ همواره برایش اهمیت داشته است. ملاصدرا، پایه‌گذار حکمت متعالیه، با ذکر تعریف فیلسوفان قبلی، مرگ را جدا شدن روح از بدن مادی می‌داند و آن را به مرگ طبیعی و اخترامی تقسیم می‌کند. این مقاله بر آن است تا چیستی مرگ، انواع مرگ و علت هر کدام را از نظر ملاصدرا بررسی کند و با توجه به اهمیت جایگاه آموزه‌های اسلامی و قرآنی در فلسفۀ اسلامی، ریشه‌های قرآنی برخی از این موضوعات را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد. همچنین نقدهایی بر تقسیم ملاصدرا از مرگ به اخترامی و طبیعی ارائه شده که از میان آنها می‌توان به عدم ارائۀ ملاکی فلسفی برای وجود مرگ اخترامی و عدم وجود مرزی مشخص میان مرگ طبیعی و مرگ اخترامی اشاره کرد.

https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_4985_668e56eb3085d774e82f4e35bea00fe6.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 7 1 2018 11 22 Being and Appearance: Analysis of Mulla Sadra's View on the Monotheism of Existence بود و نمود؛ تحلیل دیدگاه ملاصدرا دربارۀ وحدت وجود 57 70 5011 10.30473/pms.2018.5011 FA سید علیرضا دانا دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران (نویسندۀ مسئول). محسن جوادی استاد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران. Journal Article 2018 02 27 The reality of being is the most important issue in the field of Islamic philosophy and mysticism, and the scholars of these two fields have presented different views on the unity or plurality of existence. Although the idea of the unity of existence must be understood as mysticism, it also entered into the realm of wisdom in terms of philosophy, and influenced the atmosphere of philosophical thought. Mulla Sadra is one of the great Scholars who made great efforts to prove the claims of the mystics. By rejecting the diversity of the manifestation of existence, he initially approached the principles of transcendent wisdom in the direction of justifying and explaining the unity of the existence. Furthermore, he adopted the theory of personal unity and defended it as his last idea. The main purpose of this study is to present the most important points in the concept of the reality of existence. The paper tries to scrutinize the issue of unity of existence in Mulla Sadra's thought. حقیقت وجود مهم‌ترین مسئلۀ محوری در حوزۀ فلسفه و عرفان اسلامی به‌شمار میرود و اندیشمندان این دو حوزه، دیدگاههای متفاوتی دربارۀ وحدت یا کثرت وجود ارائه نموده‌اند. گرچه خاستگاه وحدت وجود را باید عرفان دانست لکن به‌دلیل تناسب با موضوع فلسفه، این مسئله به قلمرو حکمت نیز وارد شده و بر فضای تفکر فلسفی تأثیر گذاشته است. صدرالمتألهین یکی از حکیمانی است که تلاش گستردهای در جهت برهانی نمودن مدعای عارفان کرده است. او با رد کثرت تباینی وجود، ابتدا متناسب با اصول و مبانی حکمت متعالیه، در مسیر توجیه و تبیین وحدت تشکیکی وجود گام برداشته و در ادامه، از نظریۀ وحدت شخصی وجود دفاع و آن را به‌عنوان نظر نهایی خود برگزیده است. پژوهش حاضر، مهم‌ترین دیدگاههای مطرح در عرصۀ حقیقت وجود را ارائه و سپس سیر مسئلۀ وحدت وجود در اندیشۀ ملاصدرا و نظر مختار او را بررسی و ارزیابی کرده است.

https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_5011_7d2f8d8f1b21caf4c9b587de6225d029.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 7 1 2018 11 22 Mulla Sadra on Absolute Existence and Conflict Resolution between two Sects: Moushabahe and Mounazahe وجود مطلق ملاصدرا و حل تعارض میان دو فرقۀ مشبهه و منزهه 71 80 4982 10.30473/pms.2018.4982 FA رضا رسولی شربیانی استادیار دانشگاه پیام نور، شهریار، ایران. مریم صمدیه دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران. Journal Article 2016 01 30 Verbal conflict resolution between the two sects of Moushabahe and Mounazahe is one of the Mulla Sadra's achievements of knowing God as Absolute existence. Conflict between Moushabahe and Mounazahe is in discussion of God's attributes. Of the two sects, one believes that God is like human beings and have organs (Moushabahe) while other rejects assigning such attributes to God. Mulla Sadra solved the conflict between the two views by "soul" and "absolute existence" knowledge of God. According to Mulla Sadra, God is absolute and simple existence, as in all stages and levels of existence. But, this does not damage its mere existence. He knows soul as God’s idea that while it is at the same company of the material, it does not have properties of the material. In this paper, after explaining the views of Moshabahe and Mounazahe, Mulla Sadra’s view as a way out of the conflict between the views of these two sects has been paid. حل تعارض کلامی میان دو فرقۀ مشبهه و منزهه، از دستاوردهای وجود مطلق دانستن خداوند از سوی ملاصدرا و در بحث از صفات خداوند است. مشبهه معتقد است خداوند همانند انسانها دارای اعضا و جوارح است درحالی‌که منزهه واجب‌تعالی را بری و منزه از چنین صفاتی میداند. ملاصدرا تعارض این دو دیدگاه را با توسل به «نفس» و «وجود مطلق» دانستن خداوند حل کرده است. بر اساس دیدگاه وی، خداوند وجود مطلقی است که در عین بساطت، چنان در تمامی مراتب و درجات وجود جاری و ساری است که خللی به بساطت و وجود صرف بودنش وارد نمی‌سازد. او نفس را مثال خداوند میداند که در عین هم‌نشینی با ماده، از خواص آن منزه است. در این مقاله، پس از بیان دیدگاه‌های دو فرقۀ مشبهه و منزهه، به دیدگاه ملاصدرا به‌عنوان راه برون‌رفت از تعارض میان دیدگاه این دو فرقه پرداخته شده است.

https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_4982_7299c8c46fee40743c61ccb240f3b857.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 7 1 2018 11 22 Mulla Sadra on Moral Responsibility مسئولیت اخلاقی در نگاه ملاصدرا 81 92 4691 10.30473/pms.2018.4691 FA بتول طاهریان دهکردی دانشجوی دکتری مدرسی معارف اسلامی گرایش اخلاق اسلامی، و مربی دانشگاه پیام نور، قم، ایران. محمود شیخ الاسلامی استادیار دانشگاه پیام نور، قم، ایران (نویسندۀ مسئول). رجب اکبرزاده استادیار دانشگاه پیام نور، قم، ایران. Journal Article 2017 10 12 Topices related to moral responsibility can be seen among the works of Mulla Sadra. Mulla Sadra considers moral responsibility with innovations in the field of originality of existence (esalat-e wujood), gradation of existence (tashkik-e wujood), necessary state of the soul, and final cause, which considers moral responsibility of having implications includes acts, agent and unity of acts, agent and patient (agency and patiency). The agent must also have positive conditions such as authority, power and science. Negative conditions are also ignorance, opacity of sins and self-impurity and imitation. Mulla Sadra expresses the act of moral responsibility on the basis of the final cause and agent’s or doer’s action, and considers all human actions lead to perfection for the final end. Human being is the whole truth of the universe that includes Ideal and intellectual immateriality and material grade and the manifestation of divine essence. In this paper, in a descriptive-analytical method, Mulla Sadra's view on human beings and their responsibilities towards themselves, God and others, and how to create a sense of responsibility in human being and acting in accordance with them are expressed. Mulla Sadra believes that even with minimal science, human can provoke faculty of appetence and create the faculty of appetence, a sense of responsibility in human being and is possessed through will by practical intellect and has attained divine governor. In the system of unity of existence, the actual agents are devoted to Necessary Being and the system of being and even the activities of the servants are conveyed by the Necessary Being. The attribution of the activity to the contingents due to their ability and their grades do not also contradict all attributes of God. So human is morally responsible for achieving favorable perfection. مباحث مربوط به مسئولیت اخلاقی گرچه مبحثی مشخصی در آثار ملاصدرا ندارد اما در لابه‌لای آثارش قابل مشاهده است. او با ابتکاراتی در زمینۀ اصالت وجود، تشکیک وجود، شئونات نفس و علت غایی، مسئولیت اخلاقی را دارای لوازمی می‌داند که عمل، عامل و اتحاد عمل، عامل و معمول را شامل می‌شود. عامل هم باید دارای شرایط ایجابی باشد، از جمله اختیار، قدرت و علم، و هم شرایط سلبی که عبارتند از جهل، کدورت معاصی، خبث نفس و تقلید. ملاصدرا عمل طبق مسئولیت اخلاقی را بر اساس علت غایی و علت فاعلی بیان کرده و همۀ افعال آدمی را اشتدادی دانسته که به‌سوی غایت رهنمون است. انسان کَون جامعی است که شامل تجرد عقلی مثالی و مراتب جسمانی و پرتو تجلی ذات الهی است. در این نوشتار با روشی تحلیلی‌ـ‌توصیفی، دیدگاه ملاصدرا را در مورد انسان و مسئولیت‌های او در برابر خود، خدا و دیگران و نیز چگونگی ایجاد حس مسئولیت در انسان و عمل طبق آن بیان شده است. ملاصدرا معتقد است انسان حتی با علم حداقلی هم می‌تواند قوۀ شوقیه را تحریک کند، قوۀ شوقیه، احساس مسئولیت را در انسان ایجاد کرده و توسط اراده که تحت تسخیر عقل عملی است به مرتبۀ خلیفه‌اللهی دست می‌یابد. در نظام وحدت وجود، فاعلیت حقیقی به واجب‌الوجود اختصاص دارد و وجود هستی و حتی افعال بندگان، از جانب واجب‌الوجود افاضه شده و نسبت دادن فعل به ممکنات با توجه به قابلیت و مراتب آنان، با نسبت دادن همۀ موجودات به خدا منافات ندارد، پس انسان برای رسیدن به کمال مطلوب، از نظر اخلاقی مسئول است.

https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_4691_10b47ca7704561af7efb6286ad9a01f7.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 7 1 2018 11 22 Analytic Study about Conflict between Bodily Origination of the Soul and the Creation of Spirits before Bodies Based on the Qur'an and Hadiths واکاوی تعارض جسمانیة الحدوث بودن نفس و خلقت ارواح قبل از ابدان 93 105 4987 10.30473/pms.2018.4987 FA محمدصالح طیب نیا استادیار دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2016 08 03 Mulla Sadra’s theory regarding “soul” consists in the bodily origination and spiritual surviving, led to fundamental changings in debates on the soul. According to that, the root of the soul origination is mater, which transforms to immaterial being through substantial movement. The problem of the origination of sprits before origination of bodies, which is corresponding to the appearance of certain verses, is a huge challenge confronting this theory. Mulla sadra’s view deals with this challenge by interpreting some verses and hadiths which believe in the pre-existence of souls before the bodies, as well as by rational reasons which deny the priority of sprit to the body. This paper by descriptive-analytical method attempts to present the concept of “soul” and “sprit” in the Quran and in the Hadiths, and to state that soul is an abstract entity related to the domain of commandment. Therefore, it can have existence before the creation of body. Whereas, “soul” is a representation of “sprit” in the material world. Accordingly, the controversy between the theory of bodily origination and spiritual surviving and certain hadiths and verses that claim the existence of the sprit before becoming, is solved. ملاصدرا با ارائۀ نظریۀ جسمانیة الحدوث و روحانیة البقاء بودن نفس، تحولی شگرف در مباحث نفس پدید آورد. بر اساس این نظریه، مبدأ تکون نفس مادۀ جسمانی است که بر اثر حرکت جوهری به موجودی غیرمادی تبدیل می‌شود. اما این نظریۀ ملاصدرا با چالش بزرگی روبه‌رو است و آن مسئلۀ خلقت ارواح قبل از پیدایش ابدان است، ‌که ظاهر برخی از روایات آن را تأیید می‌کند. ملاصدرا با استناد به دلایل عقلی، تقدم نفوس بر ابدان را به‌صورت متکثر مردود دانسته و روایاتی را که دلالت بر خلقت ارواح پیش از ابدان دارد را تأویل می‌کند، در صورتی که نیاز به تأویل روایات نیست. در این مقاله تلاش شده با استفاده از روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی، به تبیین مفهوم روح و نفس و تفاوت‌های میان آن‌دو در قرآن و روایات پرداخته شود و به این نتیجه می‌رسد که روح امری مجرد و مربوط به عالم امر است که می‌تواند قبل از پیدایش بدن موجود باشد، در صورتی که نفس نمود روح در عالم خلق بوده و با پیدایش بدن پدید می‌آید. بدین ترتیب تعارض بین نظریۀ ملاصدرا مبنی بر جسمانیة الحدوث بودن نفس و روایاتی که وجود ارواح را قبل از پیدایش ابدان می‌داند حل می‌شود، بدون آنکه نیازی به تأویل روایات باشد.

https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_4987_456ec44e3b025a99c4f404db80fdcfb3.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 7 1 2018 11 22 The Performance of Primordial Nature as the Stimulus for History in Allameh Tabatabaei’s Philosophy of HistoryPhilosophy عملکرد فطرت به‌مثابه محرک تاریخ در فلسفۀ تاریخ علامه طباطبایی 107 116 4993 10.30473/pms.2018.4993 FA محمد هادی عاشوری دانش آموختۀ کارشناسی ارشد فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، سبزوار، ایران (نویسندۀ مسئول). سید محمد کاظم علوی استادیار دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. Journal Article 2016 07 02 The current study is seeking to investigate primordial nature (fitrah) as a stimulus for history in philosophy of history from the view point of Allameh Tabatabaei. Obviously, understanding this issue depends on knowledge of eras of history from his point of view. The hinted history by Allameh, is the history of nations and people; and in his system of thinking it is divided into 3 eras of "simplicity", "unity of nations", and “sense and material”. Primordial nature in the first era showed itself in the form of the feature of employing and regarding the total features of these two eras, the principle of employment was enough for the movement of society. Certainly, employment like other practical principles and other tendencies of primordial nature was apt to error. This issue emerged well by more progress and complexity in societies. So, in the third era, there was a need for another factor to avoid obstacles in the way of perfection. This factor is revelation and religion. They must also accord with primordial nature; otherwise, they could not have a role in the movement of history. Such primordial nature has had a role in all three eras of history. مسئلۀ محرک تاریخ از جمله مباحث چندوجهی فلسفۀ تاریخ است که با مباحث دیگر آن درمی‌آمیزد. این مسئله در دیدگاه علامه طباطبایی با شناخت ادوار تاریخ گره خورده است. تاریخ مورد اشارۀ علامه، تاریخ انسان و ملت‌ها است که در منظومۀ فکری وی به سه دورۀ بساطت و سادگی، وحدت ملت‌ها و حس و ماده تقسیم می‌شود. فطرت به‌مثابه محرک تاریخ در هر سه دوره نقش ایفا می‌کند. در دو دورۀ اول، فطرت خود را در قالب خاصیت استخدام‌گری نشان داد و با توجه به مجموع ویژگی‌های این دو دوره، اصل استخدام برای حرکت جامعۀ بشری کافی بود. البته استخدام مانند دیگر اصول عقل عملی و دیگر گرایش‌های فطری، در معرض انحراف و اشتباه بود که با پیشرفته‌تر و پیچیده‌تر شدن جوامع خود را نشان داد. بنابراین در دورۀ سوم حیات تاریخی بشر، لازم بود عامل دیگری نیز به کمک آن بیاید تا مسیر رو به کمال انسانیت متوقف نشود. این عامل وحی و دین است. وحی و دین هم باید مطابق با فطرت می‌بود وگرنه نمی‌توانست نقشی در حرکت تاریخ داشته باشد.

https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_4993_78bac997c7961096c30ca9ed273b53c7.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 7 1 2018 11 22 What is the Meaning of Metaphysics according to Heidegger and Mulla Sadra? معنا و منظور از متافیزیک در اندیشۀ هیدگر و ملاصدرا 117 128 4984 10.30473/pms.2018.4984 FA محمد فاروق دانشجوی دکترای فلسفه، دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، امریکا (نویسندۀ مسئول). غلامرضا اعوانی استاد فلسفه، مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران، تهران، ایران. Journal Article 2016 08 08 The aim of the present piece of research is to analyze the meaning of metaphysics from the viewpoint of Mulla Sadra and Heidegger. In the course of our analysis, we find that both the worldview and the orientation of the aforementioned philosophers differ significantly from each other. The starting point of Heidegger’s philosophy is the ‘existential condition’ of modern human, and his Dasein is not to be confused as a Big Being having a self-subsistent reality. In his view, a human being is a finite being who has no ‘being’ after the death. When one looks at one’s Dasein one does not see the Kingdom of God within nor the Throne of the All-Merciful. On the other hand, Sadra sees ‘Being’ as possessing a meaning and a reality. His being is at once hierarchic and infinite. Concepts such as perfection of soul, catharsis, theosis, play a major role in the Sadrian worldview and possess fundamental realities. However, one should not conclude from the above differences that there are no similarities to be found in the above mentioned philosophers. The truth is that similarities do exist as far as particulars are concerned. But the overall outlook of these two philosophers, as far as the meaning of metaphysics is concerned, is rather opposed to one another. هدف مقالۀ حاضر بررسی مقایسۀ نگرش کلی هیدگرو ملاصدرا دربارۀ «معنای متافیزیک» است که جایگاهی اساسی در هر دو فلسفۀ مورد نظر دارد. در سیر تحلیل این مقاله دریافتیم که این معنا و منظور نزد این دو فیلسوف، در دو جهان متفاوت قرار می‌گیرد، چرا که هم جهتیابی و هم جهان‌بینی صدرا و هیدگر در دو زمینۀ خاص شکل گرفته است. یافتۀ هیدگر این است که هستی انسان (بعد از آنکه دازین را یافته باشیم و معنای آن را درک کردیم)، متناهی است و پس از مرگ دیگر امری باقی نمی‌ماند. یعنی در این سیستم خاص که به وضعیت وجودی انسان مربوط است، جایی فراتر از هستی حاضر او وجود ندارد. وقتی انسان در «درون» خود می‌نگرد آنجا فقط دازین را میبیند نه عرش الرحمن و نه ملک خدا را. از سوی دیگر، مفاهیمی مانند استکمال نفس (مربوط به بحث مبدأ و معاد)، تشبه به خدا، تهذیب نفس، مراتب وجود و لانهایت، برای صدرا کلیدی و حقیقتی جدی است. با این حال، لازمۀ این بحث این نیست که بگوییم بین این دو فیلسوف وجوه اشتراکی وجود ندارد. حق آن است که با وجود تفاوت اساسی در مورد معنای متافیزیک، شباهت بسیاری دربارۀ «نکات جزیی» درون فلسفۀ آنها میتوان یافت. اما بر اساس تحلیل حاضر، نتیجۀ بحث این می‌شود که «نگرش کلی» صدرا تقریباً ضد هیدگر است.

https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_4984_3986bf48c8153363393e4ac07d184003.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 7 1 2018 11 22 Animals′ knowledge and Perception from the Point of View of Sadraii Wisdom علم و ادراک حیوانات در حکمت صدرایی 129 137 4983 10.30473/pms.2018.4983 FA حمیدرضا میرزایی دانشیار دانشگاه پیام نور، مشهد، ایران (نویسندۀ مسئول). ابراهیم سعدی پژوهشگر، مؤسسۀ غیرانتفاعی خاوران، مشهد، ایران. Journal Article 2016 06 14 Animal enjoy knowledge and perception according to the Islamic philosophy. In order to study the question of knowledge and perception of animals, this survey has been done from the view point of philosophy of transcendent wisdom. Transcendent wisdom is an ontological philosophy. This reflective system bestows the originality to existence. In light of this outlook, what – so – ever covers the arena of the Being, is existence and the essences are virtual. The existence is the realization of Divine Action. Existence is gradational. Each level and stage includes the whole perfections of its own inferior level and exempted from the limits of the inferior existence. This very level and stage is in turn comprehended by the superior level to this own level. Inanimate bodies, animals, and human being enjoy perfection of existence of its own level. Both perfection and existence are one reality, and they are in such a position that the more intensified the existence is, the more evident the perfection is. Animal enjoys perfection according to its existential level. One of these perfections is knowledge, because it is predicated on existence as it is existence. The gradation of existence realizes in every level, so the perfections in any level of existence are gradational. Animals are the possessors of knowledge. Knowledge in animals is gradational. Animals can be subjected to the education, but animal’s knowledge is imaginary and sensory. Animals are able to be in the course of education with imaginary and sensory methods and develop the level of their own knowledge. حیوانات، در فلسفۀ اسلامی، صاحب علم و ادراک‌اند. این مطالعه به منظور بررسی مبحث علم و ادراک در حیوانات مبتنی بر فلسفه‌ی حکمت متعالیه انجام گردید. حکمت متعالیه فلسفهای وجودشناختی است. این سامانۀ فکری، اصالت را در هستی به «وجود» می‌دهد. بر پایۀ این نگرش، آنچه پهنۀ هستی را از خود آکنده، «وجود» است و ماهیات، حقایقی اعتباری‌اند. هستی، تحقق فعل خداوند است. هستی، مشکک است. هر مرتبهای، جملگی کمالات مادون خود را دارا و از محدودیتهای وجود مادون، مبراست. همین مرتبه نیز محاط مرتبۀ بالاتر از خود است. کمال و وجود، حقیقتی واحدند؛ چنانکه هر چه وجود شدیدتر باشد، کمالات نیز آشکارترند. جمادات، نباتات، حیوانات و انسان دارای کمال وجود مرتبۀ خود هستند. یکی از این کمالات، علم است؛ چرا که بر «وجود بما هو وجود» حمل می‌شود. بنابراین، حیوان به‌قدر مرتبۀ وجودیِ خود، صاحب کمال است. تشکیک وجود در هر مرتبهای جریان دارد، بنابراین کمالات در هر مرتبه از وجود مشکک هستند، پس علم نیز در حیوانات تشکیکی است. حیوانات میتوانند در معرض تعلیم واقع شوند. علم حیوانات، حسی و خیالی است. حیوانات قادرند با روش حسی و خیالی، در مسیر آموزش قرار بگیرند و مرتبۀ علم خود را شدت بخشند. مقالۀ حاضر به‌منظور بررسی مبحث علم و ادراک در حیوانات، مبتنی بر حکمت متعالیه، صورتبندی شده است.

https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_4983_99512f47945a3d7f2902eabbdda9a53a.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی 2322-1992 7 1 2018 11 22 Mulla Sadra on Symbol and Symbolism نماد و نمادپردازی در نظام فکری ملاصدرا 139 150 4992 10.30473/pms.2018.4992 FA زیبا هاشمی حاجی بهزاد دانش آموختۀ کارشناسی ارشد فلسفه، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران (نویسندۀ مسئول). مرتضی شجاری استاد گروه فلسفۀ دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. مهدی محمدزاده دانشیار دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2016 08 04 As a comprehensive philosopher, Mulla Sadra didn’t neglect of symbolist approach in constructing his philosophical system. In this paper, first we explain “symbol” and its etymology. Then, explore the status of symbol in his philosophical thought, Ebne Arabis’s affections, his symbolist approach to religion and his emphasis on symbolic language. Finally we show that it is not possible to associate such a system, including religion, philosophy, mysticism and theology, except with symbolist link, although there are other elements. The main findings are that, firstly, his theory concerning the priority of existence as well as the poverty of entities ultimately based on some kind of symbolic explanation; and, secondly, to justifying certain mythical conceptions of the holy text, he appeals to symbolic interpretation. ملاصدرا به‌عنوان فیلسوفی جامعالاطراف، در تدوین نظام فلسفی خویش از نگرش نمادپردازنه غفلت نکرده است. در این مقاله ابتدا به تبیین مفهوم نماد و نیز ریشه‌شناسی آن پرداختهایم، سپس جایگاه نماد در نظام فکری ملاصدرا، تأثیرپذیری وی از ابن عربی، نگاه نمادپردازانة او به دین و تأکید وی بر زبان نمادین دین مورد بررسی قرار گرفته است و نهایتاً نشان داده شده که اساساً پیوند چنین نظام فکری بهرهمند از منابع فکری مختلف (اعم از دین، فلسفه، عرفان و کلام) جز با زنجیری به‌نام نمادپردازی مقدور نیست، هر چند عناصر دیگری نیز در این پیوند دخیلند. بیش از همه بر این دو نکته، به‌مثابه یافتۀ این پژوهش، تأکید شده است: نخست، نظریۀ اصالت وجود و فقر ذاتی وجود نهایتاً با بیانی نمادین تبیین میشود. دوم، توجیه برخی از برداشت‌های عرفانی از دین و تفاسیر باطنی از ظاهر نص نیز نهایتاً تفسیری نمادین است.

https://pms.journals.pnu.ac.ir/article_4992_d7125d8ccd0f260f3a45f7077a17fc29.pdf