نقش بدن در شکل گیری عمل(با تأکید بر دیدگاه ملاصدرا)

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

موسسه حکمت و فلسفه ایران

چکیده

بحث فلسفی از کنش انسانی از مباحث مهم فلسفی معاصر است. در این موضوع مسائل مختلفی مطرح می شود. یکی از مسائلی که در فلسفه عمل با وجود اهمیت آن مورد غفلت واقع شده، مسئله نسبت عمل با بدن است. این پژوهش در صدد تبیین فلسفی نسبت بدن و عمل و انحا تاثیر بدن در شکل گیری عمل است. در فلسفه اسلامی مسئله عمل به صورت پراکنده در قالب مباحث مختلفی مطرح شده است. در این رویکرد عقل عملی مبدا شکل گیری عمل است. این عقل با بدن ارتباط دارد و دارای قوایی در بدن است و عمل از طریق آن در بدن انجام می شود. عمل دارای دو قوس صعود و نزول است. قوس صعود عمل ابتدا از طریق حواس با طی مراحل میانی در نهایت به عقل نظری منتهی می شود. قوس نزول از مبادی بعید تا مبدا قریب شکل گیری عمل را شامل می‌شود و در نهایت عمل از طریق قوه فاعله با به حرکت درآوردن اعضا بدنی انجام می شود. نقطه اتصال عمل در مرحله صعود و نزول عمل؛ بدن است. این مربوط به مراتب طولی عمل است. عمل در سیر عرضی آن، در پرتو آموزه هایی مانند حرکت جوهری نفس، اتحاد نفس و بدن و مسئله مرگ در حکمت متعالیه تفسیر دیگری به خود می گیرد. بدن به انحاء مختلفی در شکل گیری عمل موثر است: برخی از این موارد عبارتند از: تدارک مبادی عمل، نقش ابزاری بدن در تحقق عمل، ملکه شدن عمل به واسطه تکرار اعمال بدنی، تحقق کمالات به واسطه بدن، اقتضا بدن برای شکل گیری عمل خاص، نقش بدن در انصراف از عمل و اشتغال به عمل، اختلال در فرآیند عمل. بر این اساس بدن نقش مهمی در شکل گیری عمل دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The role of the body in the formation of action (with emphasis on Mulla Sadra's view)

چکیده [English]

The philosophical discussion of human action is one of the most important contemporary philosophical topics. Various issues are raised in this issue. One of the issues that has been neglected in the philosophy of action, despite its importance, is the issue of the relationship between action and the body. This study seeks to philosophically explain the relationship between body and action and how the body influences the formation of action. In Islamic philosophy, the issue of action has been raised sporadically in the form of various topics. In this approach, practical reason is the source of action formation. This intellect is related to the body and has powers in the body, and action is performed through it in the body. The action has two arcs of ascent and descent. The arc of action ascends first to the theoretical intellect through the senses through the intermediate stages. The arc of descent from the unlikely origin to the origin involves the near formation of the action, and finally the action is performed through the active force by moving the bodily organs. The connection point of the action in the ascent and descent stage of the action; Is the body. This is related to the longitudinal levels of action. Action in its transverse course takes on a different interpretation in the light of teachings such as the essential motion of the soul, the union of the soul and the body, and the issue of death in transcendent wisdom. The body is effective in the formation of action in various ways: Some of these are: providing the principles of action, the instrumental role of the body in the realization of action, the queen of action through repetition of bodily actions, the realization of perfection through the body, the body's need for action Specifically, ,

کلیدواژه‌ها [English]

  • Body
  • action
  • practical intellect
  • principles of action
  • Mulla Sadra
  1. ابن رشد، محمدبن احمد(۱۳۷۷). تفسیر مابعدالطبیعه ارسطو، چ، تهران: حکمت
  2. ابن سینا، حسین بن عبدالله(1364)،النجاه، تهران: دانشگاه تهران
  3. ابن سینا، حسین بن عبدالله(۱۳۸۳)، رساله نفس، همدان: دانشگاه بوعلی سینا
  4. ابن سینا، حسین بن عبدالله(1404)، الشفاء( الطبیعیات)، قم : مکتبة آیة الله المرعشى‏
  5. ابن سینا، حسین بن عبدالله(۲۰۰۵)، القانون فی الطب، چاپ اول، بیروت: داراحیاءالتراث العربی‏
  6. ابن منظور، محمد بن مکرم(۱۴۱۴)، لسان العرب، ج15، چاپ سوم‏، بیروت: دارصادر
  7. توحیدی، ابوحیان(1400ق)، المقابسات، بیروت : دارالاندلس
  8. خامنه ای، محمد(1384)، روح و نفس، تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا
  9. دغیم، سمیح(2001م)، موسوعة مصطلحات الإمام فخرالدین الرازی ،بیروت مکتبة لبنان ناشرون
  10. ذاکری، مهدی( 1394)، در آمدی به فلسفه عمل، چاپ اول، تهران: سمت
  11. سهروردی، شهاب‌الدین(1355)مجموعه مصنفات شیخ اشراق؛ 4ج تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه
  12. صدرالدین شیرازى(۱۳۶۳)، مفاتیح الغیب، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
  13. علامه مجلسی(بی تا)، بحار الانوار، ج110، تهران: اسلامیه تهران
  14. فارابی،ابو نصر(1996)، السیاسه المدنیه، چاپ اول، بیروت‏: مکتبه الهلال
  15. فتال نیشابوری، محمد بن حسن(۱۳۴۷)، روضه الواعظین، بی نا: بی جا
  16. مصباح یزدی، محمدتقی(1375)، شرح جلد هشتم اسفاراربعه، قم: موسسه امام خمینی
  17. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم(1360) ، اسرار الآیات، چاپ اول، تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه اسلامی
  18. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم(1366)، تفسیر القرآن الکریم صدرا، چاپ دوم، قم‏: بیدار
  19. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم(1375)مجموعه رسائل فلسفی صدر المتالهین ،تصحیح حامد ناجی، ،چاپ سوم، تهران:حکمت
  20. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم(۱۳۷۸)، المظاهر الالهیه فى اسرار العلوم الکمالیه، چاپ اول، تهران : بنیاد حکمت اسلامی صدرا
  21. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم(1380)، المبدا و المعاد، تصحیح و مقدمه سید جلال الدین آشتیانی، قم : بوستان کتاب
  22. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم(1382)، الشواهد الربوبیه، قم: انتشارات دفتر تبلیغات حوزه علمیه
  23. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم(1387)، رسائل فلسفى، چاپ سوم، قم‏: دفتر تبلیغات اسلامی
  24. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم(1389)،اسرار الایات والانوارالبینات تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا
  25. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم(۱۴۲۲)، شرح الهدایه الاثیریه، چاپ اول. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی
  26. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم(1981)، اسفار، ج1_9، بیروت: دار الاحیاء التراث العربی
  27. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم(بی تا). الحاشیة على الهیات الشفاء، چاپ اول، قم : انتشارت بیدار