بررسی نسبت عقل فعال و قوای ادراکی نبی از نگاه فارابی وابن سینا و مقایسه آن با ملاصدرا

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 علوم انسانی،دانشکده الهیات،دانشگاه پیام نور،پیانور تهران ،ایران

2 علوم انسانی،دانشکده الیهات، دانشگاه پیام نورتهران مرکز

3 علوم انسانی،دانشکده الهیات،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران

4 علوم انسانی،دانشکده الهیات، دانشگاه پیام نور،قم ،ایران

چکیده

چکیده

این مقاله به بررسی نظرات سه فیلسوف برجسته اسلامی، فارابی و ابن‌سینا و ملاصدرا درباره نسبت عقل فعال و قوای ادراکی نبوی می‌پردازد. فارابی عقل فعال را به عنوان منبع اصلی الهام و وحی نبوی معرفی می‌کند. او باور دارد که عقل فعال با افاضه‌ی معرفت و هدایت به سوی قوای ادراکی نبی، امکان دریافت وحی را برای او فراهم می‌سازد و به عنوان واسطه‌ای بین عالم عقلانی و عالم مادی، نقش کلیدی در فرآیند نبوت ایفا می‌کند.

در مقابل، ابن‌سینا همچنین به اهمیت عقل فعال در فرآیند نبوت تأکید دارد، اما به توانمندی‌های ذاتی نبی و تقویت قوای ادراکی او نیز توجه می‌کند. وی معتقد است که نبی با تزکیه نفس و تقویت قوای ادراکی، به مرتبه‌ای از شناخت و آگاهی می‌رسد که مستقیماً از عقل فعال بهره‌مند شود و از طریق قوای ادراکی قوی و تزکیه‌ی نفس به مرحله‌ای از کمال می‌رسد که قادر به دریافت مستقیم حقایق الهی می‌شود.



این مقاله همچنین به تأثیر این تعامل بر فرآیند دریافت و تفسیر وحی توسط نبی پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه دیدگاه‌های فارابی و ابن‌سینا و همچنین ملاصدرا می‌تواند به فهم عمیق‌تر و جامع‌تری از فرآیند نبوت و وحی منجر شود.

در پایان، اشاره به دیدگاه ملاصدرا نیز نمایانگر توسعه و تعمیق نظریات فلسفی اسلامی در زمینه نبوت و ادراکات نبوی است، که با افزودن ابعاد وجودی به این بحث، دیدگاهی جامع‌تر ارائه می‌دهد. ملاصدرا معتقد است که نبی از طریق تصفیه نفس و مراتب وجودی به عقل فعال و معرفت الهی دست می‌یابد، که این مسئله نیز نشان از توسعه و تعمیق نظریات در طول زمان دارد.

این چکیده به بررسی موضوع اصلی، تفاوت‌ها و شباهت‌های دیدگاه‌های فارابی و ابن‌سینا و ملاصدرا و نیز تأثیر این تفاوت‌ها بر فهم مفاهیم نبوت و ادراکات نبوی توسط فیلسوفان اسلامی می‌پردازد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Relationship between Active Intellect (demiurgus) and Prophet's Power of Perception from the Perspective of Farabi and Ibn ،SinaCompare it with Malasadra

نویسندگان [English]

  • Masoomeh hoseinitabar 1
  • seyedAli AlamalHoda 2
  • sayed Hasan batahayi 3
  • Mohammad Reza zamiri 4
1 humanities،Faculty theology،payamNoor university،Tehran
2 humanities،faculty theology،payamNooruniversity
3 humanities Faculty theology payamNoor university
4 humanities Faculty theology payamNoor university Qomiran
چکیده [English]

The purpose of this study was to find the relationship between active intellect (demiurgus) and the Prophet's power of perception from the perspective of Farabi and Ibn Sina. Farabi considers the active intellect as the same as the Holy Spirit or Gabriel. According to Ibn Sina, active intellect is manifested as the revelation angel. Unlike Farabi, Ibn Sina expresses the imagination and imaginative powers as two separate powers that present different functions. Ibn Sina defines imagination as a materialist power without any abstraction, while Farabi does not explicitly comment on the abstraction and materialist aspects of imagination. Farabi believes that Prophet can inform the divine issues as he is aware of such issues that have been accepted by his imagination due to his active intellect. In the viewpoint of Ibn Sina, because of the power of the common sense of Prophet towards the most severity and pure passivity, He can receive the details of revelation's concepts without ambiguity and keep them in his treasury of imagination. Like Farabi, Ibn Sina pays attention to imagination power in explaining revelation without having any problem with details. He also considers the impact of the Prophet's ego in the world of creation, inactivity (or passivity), and the nature elements' obedience of Prophet's ego, while such features are not found in Farabi's works. In the viewpoint of Farabi, imagination and imaginative powers are the same cases with two functions, while Ibn Sina sees them as two separate powers that act differently.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Active Intellect
  • Prophet'
  • s Power of Perception
  • Relationship
  • Abu Nasr Farabi
  • Abu Ali Sina
  • Mulla Sadra
ابن سینا،ابوعلی حسین بن عبدالله،(1375)،الاشارات والتنبیهات، قم ،نشر البلاغه
ابن سینا،ابوعلی حسین بن عبدالله،(1363)،المبدا والمعاد،تهران ،موسسه مطالعات اسلامی
ابن سینا،ابوعلی حسین بن عبدالله،(1379)،النجاه من الغرق فی البحر الضلالات،،تهران ،دانشگاه تهران
ابن سینا،ابوعلی حسین بن عبدالله،الرساله العرشیه،جامعه الازهر،بی جا ،بی تا
ابن سینا،ابوعلی حسین بن عبدالله، (1404)،الشفا(الطبیعیات) ،قم ،مکتبه المرعشی
ابن سینا،ابوعلی حسین بن عبدالله(1387)،الاشارات وتنبیهات ، تهران،دانشگاه امام صادق ع ،باب نفس
ابن سینا،ابوعلی حسین بن عبدالله،(ا1381)،لاشارات والتنبیهات،قم،بوستان کتاب
تاریخ فلسفه اسلامی - نویسنده: هنری کوربن سال انتشار 1993
توازیانی زهره, & عمرانیان سیده نرجس. (2011). مقایسه دیدگاه ابن سینا و ملاصدرا در تبیین موضوع فلسفه و رابطه آن با مسائل فلسفی.‎
رحیم‌پور, ‌فروغ‌السادات، & زارع. (2012). نقش عقل فعال در مسئله نبوت از منظر ابن سینا و ملاصدرا. آموزه های فلسفه اسلامی, 10(3), 143-162.
فارابی ،ابونصر(1376) ،السیاسه المدنیه، بیروت ،دارالمشرق
فارابی،ابونصر، (1379)،آراءاهل المینه الفاضله، بیروت ،دارالمشرق
فارابی،ابونصر(1364)،فصوص منتزعه ،قم انتشارات بیدار
فارابی،ابونصر،فصوص الحکم، قم ،انتشارات بیدار
فارابی،ابونصر،(1408)، لتعلیقات، بیروت ،دارالمناهل
فارابی،ابونصر،(1413)،تحصیل السعاده، بیروت ،دارالمناهل
فارابی،ابونصر،(1405)،جمع بین رای حکیمین، تهران ،الزهرا
فارابی، "آراء أهل المدینة الفاضلة"، فصل 15، صفحات 199-210.
فارابی، "آراء أهل المدینة الفاضلة"، فصل 15، صفحات 199-210، حدود سال 948 میلادی.
فنایی اشکوری، دکتر محمد: "تحلیل ۰مقایسه‌ای نظریات فلسفی ملاصدرا و ابن‌سینا در باب عقل فعال"، مجله‌ی حکمت و فلسفه، شماره 17، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 2007.
فیض, عطیه سادات, & سلیمانی. (2017). نقش نبی در دریافت وحی ‌‌با تکیه بر دیدگاه فارابی، ابن سینا و ملاصدرا ‌‌به‌همراه نقد دیدگاه برخی روشنفکران معاصر. پژوهش‌های فلسفی-کلامی, 19(3), 66-87.‎
ملاصدرا، "الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة"، جلد 3، سال 1640 میلادی.
ملاصدرا، "الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة"، جلد 3، سال 1640 میلادی.
نصر،سیدحسین، تاریخ فلسفه اسلامی،انتشارات حکمت،جلد اول، ۱۳۸۷