مفهوم پردازی برنامه درسی عشق از دیدگاه حکمت متعالیه ملاصدرا

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگی‌های عناصر چهارگانه برنامه‌درسی عشق از نظر حکمت متعالیه ملاصدرا انجام شد. روش انجام پژوهش مرور سیستماتیک بود. برای این منظور هم از منابع دست اول یعنی آثار خود ملاصدرا و هم از منابع دست دوم یعنی آثار مرتبط با نظریات ملاصدرا استفاده شد. از میان تمام کتب و رساله‌های ملاصدرا 7 منبع با معیار در دسترس بودن و مرتبط بودن انتخاب، و از میان منابع دست دوم که جامعه آنها 54 اثر بود با معیار کیفیت داشتن و مرتبط بودن، 8 منبع به عنوان نمونه مورد بررسی قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش کد‌گذاری و طبقه‌بندی و ایجاد مؤلفه‌های اصلی استفاده شد. برای اعتباریابی یافته‌ها از معیار باور پذیری، قابل انتقال بودن، قابل اطمینان بودن و تایید پذیری استفاده شد. یافته‌ها در قالب مولفه‌های عشق، ویژگی‌های اهداف، محتوا، روش تدریس و ارزشیابی برنامه درسی عشق از نظر حکمت متعالیه ملاصدرا مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان می دهد عشق از نظر حکمت متعالیه ملاصدرا دارای سه مولفه اصلی معنا و مفهوم عشق، ذاتی بودن عشق و اقسام و مراتب عشق است. اهداف برنامه درسی عشق از نظر حکمت متعالیه ملاصدرا شامل سه مولفه اصلی اهداف غایی تربیت، جهت گیری اهداف و محتوای اهداف است. محتوای برنامه درسی عشق شامل سه مولفه اصلی جهت گیری محتوا، موضوعات محتوا و سازماندهی محتوا است. ویژگی های روش تدریس شامل سه مولفه اصلی جهت گیری تدریس، جایگاه و رابطه معلم و شاگرد و استراتژی های تدریس است و ویژگی های عنصر ارزشیابی برنامه درسی عشق از نظر حکمت متعالیه ملاصدرا دارای دو مولفه اصلی موضوعات مورد ارزشیابی و استراتژی های ارزشیابی است. به طور کلی می توان گفت این پژوهش جهت بازنگری برنامه های درسی در جهت پرورش بعد عاعفی فراگیران و خودداری از پرورش صرف بعد شناختی آنها راهگشا می باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Conceptualization of the Love Curriculum from the Perspective of Mulla Sadra's Transcendental Wisdom

نویسندگان [English]

  • javad gholipor
  • Azimehsadat Khakbaz
  • Mohammadreza Yousefzadeh
Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study was examining the characteristics of the four elements of the love curriculum from the perspective of Mullasadra's transcendental wisdom. The research method was a systematic review. For this, both primary sources, i.e., Mullasadra's works, and secondary sources, i.e., works related to Mullasadra's theories, were used. Among all Mullasadra's books and treatises, seven sources were selected based on the criteria of availability and relevance. Among the secondary sources, which consisted of 54 works, eight sources were examined as samples based on quality and relevance. The method of coding and classification, along with the creation of principal components, was used to analyze the information. The criteria of believability, transferability, reliability, and verifiability were used to validate the findings. The findings were examined in the form of components of love, characteristics of goals, content, teaching methods, and evaluation of the love curriculum from the perspective of Mullasadra's transcendental wisdom. The results show that love, according to Mullasadra's transcendental wisdom, has three main components: the meaning and concept of love, the innateness of love, and the types and levels of love. The goals of the curriculum of love, according to Mullasadra's transcendental wisdom, include three main components: the ultimate goals of education, the orientation of goals, and the content of goals. The curriculum of love contains three main components: content orientation, content topics, and content organization. The characteristics of the teaching method include three main components: teaching orientation, the position and relationship between teacher and student, and teaching strategies. The characteristics of the evaluation element of the curriculum of love, according to Mullasadra's transcendental wisdom, have two main components: topics to be evaluated and evaluation strategies. Generally, this research serves as a guide to reviewing curricula to cultivate the emotional dimension of learners and avoid cultivating their cognitive dimension.

کلیدواژه‌ها [English]

  • characteristics of curriculum elements
  • components of love
  • love
  • Mulla Sadra'
  • s transcendental wisdom
  • types of love curriculum
قرآن کریم.
ارشد ریاحی؛ علی، یاریان؛ مجید. (1396). بررسی تأثیر مبانی هستی‌شناختی ملاصدرا بر عشق‌شناسی وی، پژوهش‌های هستی شناختی، 6(11): 25-42.
امینی؛ محمد، شکاری؛ عباس، تقوایی؛ زهرا. (1396). روایت عواطف و احساسات رشد نیافته دانش‌آموزان مقطع متوسطه، نمادی از برنامه درسی مغفول(مطالعه‌ای با روش خبرگی و نقادی تربیتی) ، علوم تربیتی، 24 (2): 88-69.
تکاورنژاد؛ منا، فخار نوغانی؛ وحیده، سیدموسوی؛ سید حسین. (1398). بررسی تطبیقی ایمان و عشق از دیدگاه ملاصدرا، مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی. 23(3): 478-461.
تجاری مقدم؛ هاجر، امین خندقی؛ مقصود، قندیلی؛ سید جواد. (1399) تبیین عناصر و مؤلفه‌های برنامه درسی فطرت گرای توحیدی در تربیت دینی متربیان، پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش،30(3): 154-138.
متقی، زهره. (1399). تبیین تربیت زیبایی شناختی از دیدگاه ملاصدرا و رهیافت‌های اجرایی آن در جهت تحقق اسناد فرادستی آموزش و پرورش، پایان نامه دکتری،  دانشکده علوم تربیتی دانشگاه اصفهان.
ثمره، مهلا. (1394). بررسی نظام تربیتی ملاصدرا، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید با هنرکرمان.
حبیبی، ام کلثوم. (1396). مفهوم عشق از دیدگاه عین القضات و ملاصدرا، پایان‌نامه برای دریافت درجة کارشناسی ارشد رشتة فلسفه گرایش تطبیقی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، گروه فلسفه، دانشگاه تبریز.
حسن‌پور، علیرضا. (1391). تحلیل انتقادی اهداف کلان تعلیم و تربیت در جمهوری اسلامی ایران با نگاهی به اهداف تعلیم و تربیت از منظر ملاصدرا، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی وا حد تهران مرکزی.
خلیلی، محمد حسین. (۱۳۸5). مبانی فلسفی عشق از منظر ابن سینا و ملاصدرا، قم.، انتشارات بوستان کتاب.
سلیمانی، فاطمه. (1393). عشق طریقی بسوی کمال انسانی (مقایسه یی بین نگاه ابن سینا و ملاصدرا) ، تاریخ فلسفه، 16(4): 35-58.
شانظری، جعفر، یاریان مجید. (1393). رسالة‏ العشق ابن‏ سینا و تأثیر آن در ملاصدر، مجله ادیان و عرفان, 47(1):71-94.
شمشیری، بابک. (1383). بررسی مبانی معرفت‌شناسی عرفان اسلامی و اثرات آن بر آموزش و پرورش، رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی.
صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم(1417 ه.ق.)‏. المبدأ و المعاد. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1371). عرفان و عارف نمایان ترجمه کتاب کسر اصنام الجاهلیه. جلد1. تهران: الزهرا (س).
صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1383) اسفار اربعه، جلد دوم، مترجم، محمد خواجوی، تهران انتشارات مولی.
صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1380) مبدا و معاد، مترجم، محمد ذبیحی، ناشر: دانشگاه قم. انتشارات اشراق، محل نشر: قم - ایران.
صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1430) ه ق. مفاتیح الغیب، مترجم، محمد خواجوی، محل نشر:تهران - ایران.
صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1360) الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه، مصحح: جلال‌الدین آشتیانی، ناشر:مرکز نشر دانشگاهی، محل نشر: تهران - ایران.
صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1387) ‌سه رساله فلسفی (متشابهات القرآن - المسائل القدسیة - أجوبة المسائل) مصحح: جلال الدین آشتیانی، ناشر: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. مرکز انتشارات.
صفوی، امان‌الله. (1386). فرهنگ ترجمه (علوم انسانی). انتشارات ساوالان. تهران.
رضایی؛ محبوبه، ملکی؛ حسن، عباس‌پور؛ عباس، خسروی؛ محبوبه (1400) طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامۀ درسی تربیت دینی در دورۀ ابتدایی، پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 18(69):49-29.
رضایی، مهدی. (1402). تبیین اندیشه‌های روان‌شناختی فلسفی ملاصدرا و کاربست دلالت‌های تربیتی آن در نظام تعلیم و تربیت رسمی و عمومی، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 31(60): 108-75.
علی‌پور؛ میکائیل، ملکی؛ حسن و قادری، مصطفی و صادقی، علیرضا و حسن‌زاده، محمدحسن. (1402). شناسایی و تبیین مؤلفه‌های زیبایی‌شناسی برنامه درسی بر مبنای مثنوی معنوی، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 31 (61):200-169.
علم‌الهدی جمیله؛ طهماسب‌زاده شیخلار داود. (1387)، عشق به عنوان برنامه درسی پوچ. فصلنامه مطالعات برنامه درسی 12(2).
غلام‌زاده؛ فاطمه، محمد؛ اکبری بورنگ، آیتی؛ محسن (1401) ادراک معلمان از برنامه درسی آموزش ارزش‌ها در دوره اول ابتدایی، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 30(75): 292-260.
غفارزاده مریم، میرزامحمدی محمدحسن، رهنما اکبر، صفایی مقدم مسعود (1401)، بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن، علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز 29(1): 1-20.
قاسم‌پور عرفانه، ملکی‌پور احمد، زارع صفت، صادق(1395) تبیین مؤلفه‌های برنامه درسی معنوی با نگاهی به دیدگاه نادینگز، پژوهش‌های کیفی در برنامه‌ریزی درسی، 1(3): 51-27.
قاسم‌پور‌ دهاقانی، علی؛ نصر‌اصفهانی، ‌احمد‌رضا (1390). رویکرد معنوی و برنامه‌ریزی درسی. پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 13(19):71-92.
فیضی جاریحانی، فرانک. زینالی، علی (1398). مدل رفتار مدنی تحصیلی دانش‌آموزان دبیرستانی؛ نقش عشق به یادگیری و اشتیاق تحصیلی با میانجی‌گری شکفتگی تحصیلی. پژوهش‌های آموزش و یادگیری، 16(2): 103-113.
کیخا علیرضا، ملکی حسن، شریعتی سیدصدرالدین، صادقی علیرضا، برهمن مریم (1398) تدوین و اعتباریابی راهبردهای یاددهی-یادگیری در برنامه درسی مبتنی بر رویکرد فطرت‌گرای توحیدی، راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 12(2).
کاشفی، محمد رضا(1378) عرفان و عشق، دفتر نشر معارف. قم.
کریمی، عبدالعظیم (۱۳88). از ناکجا به هرکجا، موسسه فرهنگی منادی تربیت، تهران.
گرمابی حسن علی ملکی حسن بهشتی سعید افهمی رضا (1394) بازشناسی مؤلفه‌های زیبایی‌شناسی و هنر برای برنامه درسی از منظر منابع مکتوب و دیدگاه صاحبنظران، مطالعات برنامه درسی ایران،10(39):70-49.
مجلسی، محمدباقر (1403 ق). بحارالأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، جلد 66.
محمدی، مهدی؛ ناصری جهرمی،رضا؛ نوروزی، سحر؛ حسامپور، زهرا؛ ناصری جهرمی، راحیل (1399). تدریس عاشقانه؛ زمینه‌ها و ضرورت‌ها با رویکردی فراترکیب. رویکردهای نوین آموزشی، 15(1) : 115-132.
محمدی، مهدی؛ کشاورزی، فهیمه؛ ناصری جهرمی، رضا؛ راسخ جهرمی، اطهر( 1394). الگوی علی عشق به یادگیری، نیاز به یادگیری، شوق به جستجو و نوآوری جهانی دانشجویان پزشکی. گام‌های توسعه در آموزش پزشکی، 12 (5): 692-700.
میلر، جان، پی. (2000). آموزش و پرورش روح: به سوی یک برنامه درسی معنوی، ترجمه نادر قلی قورچیان، تهران: انتشارات فراشناختی اندیشه.
مطهری، مرتضی. (138۰) فطرت. تهران: انتشارات صدرا چ 13.