حقیقت وجود و شهود آن در حکمت متعالیه

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تهران

چکیده

موضوع فلسفه، موجود است و هر فیلسوفی بنا بر مشرب خود از آن، تعبیر می‌کند. برخلاف خواجه که آن را مفهوم وجود می‌داند ملاصدرا، موضوع فلسفه را حقیقت وجود می‌داند و علم به آن را حصولی نمی‌داند بلکه به نحو شهود می‌داند که جز کار راسخان در علم و عرفا نیست. در این‌که حقیقت وجود در حکمت متعالیه چیست و شهود آن چگونه است ابهاماتی وجود دارد زیرا علاوه بر موضوع فلسفه بر واجب تعالی نیز حقیقت وجود اطلاق می‌کنند در حالی که قطعاً واجب تعالی از مسائل فلسفه است نه موضوع آن و از طرف دیگر ملاصدرا هنگامی‌که از شمول وجود بر اشیا سخن می‌گوید حقیقت وجود را وجود منبسط و نفس رحمانی می‌داند که این نیز نمی‌تواند موضوع فلسفه که شامل واجب و سایر موجودات باشد زیرا وجود منبسط و نفس رحمانی شامل واجب نمی‌شود بنابراین راه دیگری برای تبیین این‌که وجود به چه نحوی موضوع فلسفه است جست که این پژوهش با تبیین و تحلیل دیگری از موجود مطلق سعی کرده است به آن پاسخ دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Reality of Existence and Its Intuition in Transcendent Philosophy

نویسنده [English]

  • Javad Soufi
Phd in Islamic philosophy and theology at Tehran ut
چکیده [English]

The subject of philosophy is being, though each philosopher interprets it according to his own school of thought. Unlike Khwāja Naṣīr al-Dīn Ṭūsī, who identified it with the concept of existence, Mulla Sadra considered the subject of philosophy to be the reality of existence. Moreover, he did not regard knowledge of it as conceptual (ḥuṣūlī), but rather as intuitive and experiential (shuhūdī), attainable only by the firmly rooted in knowledge and the mystics. Yet ambiguities remain regarding what exactly the “reality of existence” means in Transcendent Philosophy and how it is to be intuited. This is because, in addition to being the subject of philosophy, the term is also applied to the Necessary Existent; but the Necessary Existent is certainly a problem (masʾalah) within philosophy, not its subject. Furthermore, when Mulla Sadra speaks of the all-encompassing nature of existence, he equates the reality of existence with al-wujūd al-munbasit (the diffuse existence) or the Breath of the All-Merciful. However, this too cannot serve as the subject of philosophy, since it does not encompass the Necessary Existent. Thus, another path must be sought in order to clarify what truly constitutes the subject of philosophy—an issue to which this article is devoted.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Existence
  • Subject of Philosophy
  • Reality of Existence
  • Intuition
  • Transcendent Philosophy

مراجع

ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. (1376). الإلهیات من کتاب الشفاء (تحقیق حسن‌زاده آملی). قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، مرکز انتشارات.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. (1379). النجاة. دانشگاه تهران. تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ.
ابن سینا، حسین بن عبد الله(1375) النفس من کتاب الشفاء(تحقیق علامه حسن‌زاده آملی)، قم: مکتب الإعلام الإسلامی. مرکز النشر.
آشتیانی، جلال‌الدین. (1376). هستی از نظر فلسفه و عرفان.قم:  دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. مرکز انتشارات.
آشتیانی، جلال الدین(1378) منتخباتی از آثار حکمای الهی ایران،قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. مرکز انتشارات.
جوادی آملی، عبدالله(1394) تحریر إیقاظ النائمین، قم: نشر اسرا.
جوادی آملی(1384) تبیین براهین اثبات خدا(تعالی شأنه)، محقق: حمید پارسانیا، قم: نشر اسرا.
حائری یزدی، مهدی(1346) علم کلی، تهران: حکمت.
حسن‌زاده آملی، حسن. (1378).  شرح فارسی الأسفار الأربعة. قم: بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم).
سبزواری، هادی بن مهدی(1369) شرح المنظومة (تعلیقات حسن زاده)، تهران: نشر ناب.
سهروردی، یحیی بن حبش (1372)، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه).
سلیمانی امیری، عسکری(1391) حقیقت وجود و ظهورات آن در حکمت متعالیه، معرفت فلسفی، سال دهم، شماره دوم، 74-51.
صدر، رضا(1387) صحائف من الفلسفة (تعلیقة علی شرح المنظومة للسبزواری)، قم: بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم).
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم،(1368)، الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة، قم: مکتبة المصطفوی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم(1382)، شرح و تعلیقه صدرالمتألهین بر الهیات شفا، تهران:  بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم(1360)،  الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم(1363) مفاتیح الغیب، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی. انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
صدرالدین شیرازی(1378) محمد بن ابراهیم، المسائل القدسیّة (‌سه رساله فلسفی) قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. مرکز انتشارات.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم(1378) المظاهر الإلهیة فی أسرار العلوم الکمالیة، تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
صمدی آملی، داوود،(1386) شرح نهایة الحکمة (صمدی)، قم: قائم آل محمد (عج).
طباطبایی، محمد حسین(1386) نهایة الحکمة، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). مرکز انتشارات.
عماد الدوله، بدیع الملک بن امام قلی(1363) المشاعر، تهران: طهوری.
قطب الدین رازی، محمد بن محمد(1381) المحاکمات بین شرحی الإشارات، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
قطب الدین‌ شیرازی‌، محمود بن‌ مسعود(1392) حکمة الإشراق (تعلیقه ملا صدرا)، تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
لاهیجی، محمد جعفر بن محمد صادق(1386) شرح المشاعر ملا صدرا، قم: بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم).
محمدرضائی، محمد(1391) الهیات فلسفی، چاپ  اول، اقم: بوستان کتاب.
مطهری، مرتضی.(1376). مجموعه آثار شهید مطهری . تهران: صدرا.
نصیر الدین طوسی، محمد بن محمد(1386) شرح الإشارات و التنبیهات (طوسی)، قم: بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم).
یزدان پناه، سید یدالله(1389) حکمت اشراق، تحقیق: مهدی علی پور، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 31 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری: 06 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش: 14 خرداد 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار