بدن مادّی از دیدگاه حکمت متعالیه

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استاد گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

شناخت حقیقت بدن مادی در حکمت متعالیه، مستلزم شناخت نفس و در نتیجه منجر به معرفت نفس خواهد شد؛ اما با وجود اهمیت آن، در آثار فیلسوفان به طور پراکنده و موجز بدان پرداخته شده است. مقاله حاضر در صدد است تا با توجه به مبانی خاص صدرالمتألهین به بررسی تفصیلی حقیقت بدن مادی بپردازد. بر اساس سه اصل وجود شناختی در حکمت متعالیه یعنی اصالت وجود، تشکیک، حرکت اشتدادی و اصل دیگر مطرح در علم النفس صدرایی یعنی «النفس فی وحدتها کل القوا»، وجود واحد انسانی با حرکت جوهری سیر خود را از ماده عنصری آغاز کرده و با طی درجات وجود تدریجاً به تجرد می‌رسد. این پژوهش ضمن بررسی تفصیلی سیر از ماده به مجرد، به تبیین معنای مادی ـ مجرد بودن نفس و رفع دو شبهه مهم در این زمینه پرداخته و در پایان به این دستاورد رسیده که حیثیت مادی نفس با حیثیت تجردی‌اش توأم با یکدیگر و بلکه یگانه است و حقیقت بدن که عبارت است از ظهور و بروز قوا و کمالات نفس به شکل صور مقداری؛ متمایز با حیث مادی نفس می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Material body from the point of view of transcendent wisdom

نویسندگان [English]

  • somayeh vasei 1
  • abbas javarashkian 2
  • Sayyed mortaza Hosseini shahrudi 3
1 . PhD Student, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 . Associate Professor, Department of Islamic Philosophy and Wisdom, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Professor, Department of Islamic Philosophy and Wisdom, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

Knowing the truth of the material body in transcendent wisdom requires knowing the soul and consequently leading to the knowledge of the soul; But despite its importance, it has been dealt with sporadically and briefly in the works of philosophers. The present article seeks to examine in detail the truth of the material body according to the specific principles of Sadr al-Muta'allehin. According to the three ontological principles in transcendent wisdom, namely the originality of existence, skepticism, intensive movement, and another principle in Sadra's psychology, namely, "the soul in the unity of all forces," the existence of a human unit begins its journey from elemental matter with essential motion. It gradually reaches abstraction through the degrees of existence. This study, while examining in detail the course of matter from the abstract, explains the meaning of the material-singleness of the soul and removes two important doubts in this field, and in the end reaches the conclusion that the material dignity of the soul is combined with its abstract status. Is and the truth of the body, which is the emergence and manifestation of the powers and perfections of the soul in the form of quantitative forms; It is materially different from the soul.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The soul
  • the material body
  • the powers of the soul
  • the motion of matter
  • the unity of the soul and the body
اردبیلی، عبدالغنی (1392). تقریرات فلسفه امام خمینی.       ج3. تهران: موسسه تنظیم نشر و آثار امام خمینی (س).
امینی نژاد، علی (1394)، حکمت عرفانی، قم: موسسۀ   آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
جوادی آملی، عبدالله (بی تا). دروس صوتی شرح اسفار ج8، جلسات 152 ـ 206. قم: مجمع عالی حکمت اسلامی.
جمعی از پژوهشگران (1393). نفس و بدن پیش و پس از مرگ. ج6. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
رنجبرزاده، فرزانه و دیگران (1399). «عدم مرز میان مجرد و‌مادی در تفکر صدرایی». آموزه های فلسفه اسلامی. ش27.
 رحیم پور؛ فروغ (1385). «نقش مبانی صدرا در تبیین رابطه نفس و قوا و مقایسه با تبیین ابن سینا». مقالات و بررسی­ها. ش91.
 شانظری، جعفر (1390). ترجمه و شرح مبدأ و معاد ملاصدرا. قم: دانشگاه قم.
 شیروانی، علی (1377). شرح مصطلاحات فلسفی بدایه الحکمه و نهایه الحکمه. قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم.
 طاهر زاده، اصغر (1398). خویشتن پنهان. چ8. اصفهان: لبّ المیزان.
غفاری، ابوالحسن (1396)، «تحلیل مسأله تجرد نفس نباتی از منظر ملاصدرا، ملارجبعلی تبریزی و علامه طباطبائی»، جاویدان خرد، ش31.
 ملاصدرا، (1368). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. ج 3،5،8،۹ . قم:  مکتبة المصطفوی.
 ______ (1354). المبدأ و المعاد. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
 ______ (1381). شرح بر زاد المسافر. تحقیق سید جلال الدین آشتیانی. قم: موسسه بوستان کتاب.
______ (1392). الشواهد الربوبیه. ترجمه و تفسیر جواد مصلح. تهران: سروش.
______ (1366الف). تفسیر القرآن الکریم. ج5. قم: بیدار.
______ (1366ب). شرح اصول کافی. ج3. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه).
محمدی و دیگران (1393). «بررسی دیدگاه ملاصدرا و جان هیک در باب ارتباط نفس و بدن». حکمت معاصر. سال پنجم. شماره اول.
یزدان پناه، یدالله (1393الف). «رابطه نفس و بدن در حکمت متعالیه». نفس و بدن در فلسفۀ مشاء و حکمت متعالیه2 از جمعی از پژوهشگران. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
_______ (1393ب)، مبانی و اصول عرفانی نظری، نگارش سید عطاء انزلی، قم: انتشارات موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
ــــــــ (1395)، حکمت متعالیه، شماره 2، 3، 4، 5، 6 فایل صوتی دوره های آموزشی بلند مدت علوم عقلی، جلسات 240 ـ641، قم: مجمع عالی حکمت اسلامی.